Daam Schijfprijs voor Gé Sombroek

Ondanks het verlies in de strijd om het miljoen van het SBS6 programma Het Mooiste Pand van Nederland heeft het team van de firma Somass toch gewonnen! Hun enthousiasme, doorzettingsvermogen en enorme inspanningen hebben geresulteerd in vele hartelijke en bemoedigende steunbetuigingen uit de gehele Zaanstreek.

Dat de Waakzaamheid een plekje heeft in het hart van heel veel Zaankanters is duidelijk; dit pand gaat mede dankzij hen gerestaureerd worden zodat weer vele generaties kunnen genieten van de Zaanse gezelligheid die hier eeuwenlang heeft plaatsgevonden. Gé Sombroek is voorafgaand aan de uitzending verblijd door oud-winnares Anneke Steemers met de Daam Schijfmedaille.

Hieronder kunt u de tekst van de speech , gehouden en geschreven door stadsdichter van Zaanstad Hans Kuiper lezen:

Dames en heren,

We zijn hier in afwachting van een.mediaspektakel dat er hopelijk toe leidt dat De Waakzaamheid, onze Waak, wordt uitgeroepen tot Mooiste Pand van Nederland en als gevolg van die verkiezing mooier dan ooit zal blijven bestaan tot onze kindskinderen te oud zijn om te dansen.

Maar ongeacht de uitslag is deze avond voor de Zaanstreek al historisch. De bewoners van de rivieroever blonken nooit uit in trots. Meer dan een eeuw werd het houten verleden beschouwd als onnodige ballast en een storende herinnering aan de ontberingen van vroeger. Met de komst van de Zaanse Schans begon het inzicht te dagen dat we misschien iets bijzonders hadden, en in de laatste decennia heeft de term ‘erfgoed’ een andere klank gekregen. De restauratie van ‘De Waakzaamheid’, in tijden van economisch zwaar weer toch doorgezet, kan gezien worden als de bekroning van het vele werk dat is gedaan om het gevoel van eigenwaarde in de streek aan te sterken. Want dat deze avond, deze verkiezing, leeft, blijkt wel uit de talloze emailtjes die ik mocht ontvangen, uit allerlei hoeken, waarin ik werd opgeroepen om vooral te gaan stemmen, en uit de vele, vele raambiljetten die van Noord tot Zuid de straten sieren.

‘De Waak’ is het mooiste pand. Daar zijn de Zaankanters het nou eindelijk eens allemaal over eens. En het wordt nóg mooier.

Bouwbedrijf Somass begon in oktober 1978 als een doorsnee aannemersbedrijf. Het duurde een jaar of tien voordat de oprichters, Gerrit van Assema en Gé Sombroek, tot het inzicht kwamen dat ze een andere kant op wilden - dat ze hun hart wilden volgen. Hun Somass ontwikkelde zich in de laatste twintig jaar tot een toonaangevend houtbouwbedrijf dat de streek verrijkt heeft met prachtige panden, nieuw of gerenoveerd.

Van het Heerenhuis aan de Starnmeerdijk, via het voormalige gemeentehuis in Wormer, langs de Zaanse Schans en Haaldersbroek, door het hart van Koog tot aan de Hoogedijk en de Westzanerdijk in Zaandam, met uitstapjes naar het Westen en het Oosten – overal staan de pareltjes te pronken. Zelfs aan de verborgen Halstraat valt, weet ik uit de allereerste hand, het vakmanschap van de timmerlieden van Somass te bewonderen.

Niet zelden was het bedrijf niet alleen uitvoerder, maar ook de ontwikkelaar van een project. Net zoals nu bij ‘De Waakzaamheid’ zijn Gerrit en Gé niet te beroerd om hun nek uit te steken, ook in financiële zin. De risico’s die zij daarbij lopen nemen zij voor lief. Het zijn nu eenmaal geen aannemers in protserige lease-auto’s. Ze wonen, natuurlijk, in prachtige Zaanse huizen, maar niet in neoklassieke pronkvilla’s aan de duinrand. Ze halen hun vakmensen uit de streek zelf, en als ze niet te vinden zijn, leiden ze hen op. Zo hoort dat.

Zonder de vele mensen die bij dit project betrokken zijn of waren, zowel binnen Somass als daarbuiten, te kort te willen doen, moeten we één man expliciet noemen. Vanaf het begin was ‘De Waak’ het project van Gé Sombroek. Voor hem was de uitgewoonde kolos, eeuwenlang een Zaanse ontmoetingsplaats bij uitstek, meer dan een stapel verweerd hout. Lief en leed, hoogte- en dieptepunten in vele generaties mensenlevens vormen het breeuwsel van de oude buitenweeg. Als deze gebinten konden spreken, wat zouden ze een verhalen te vertellen hebben. Dit pand, zonder twijfel, en wat de rest van de wereld ook vindt, het allermooiste pand van Nederland, moest behouden blijven. En Gé ging ervoor.

Noem het romantisch, noem het idealistisch. Noem het naïef. Maar het getuigt van een bevlogenheid die onze maatschappij nu meer dan ooit nodig heeft. En hoewel Gé’s inzet bijzonder is, helemaal zonder precendent in de Zaanse geschiedenis is ze niet.

En dit zou, wat mij betreft, het moment moeten zijn dat Gé nattigheid gaat voelen. Letterlijk nattigheid.

Ik citeer uit een ondertussen hier in de Zanstreek redelijk bekende oorkonde: Op 20 juni 1743 vond de proefvaart plaats van een voor die tijd ongekend schip, gemaakt door de Zaanse uitvinder Daam Schijf. Zijn boot kon varen zonder wind of zeilen, niet geboomd of geduwd. De stoommachine was nog niet uitgevonden. Onvolmaaktheden in de technische constructie deden het schip helaas al na een paar honderd meter naar de Zaanbodem zinken.

Het vaartuig was door de ontwerper “Volg mij” genoemd. Bedoelde hij dat in de betekenis: “Onderneem iets, ook als het succes niet vooraf vaststaat.”? We zullen het nooit weten. Duidelijk is wel dat het in 1743 een ludieke prestatie van de eerste orde was, daar aan de boorden van de Zaan.

Voor Ome Dirk Versteeg was dit verhaal de aanleiding tot het instellen van een prijs, de Daam Schijfmedaille. Deze medaille wordt uitgereikt voor ludieke en bijzondere prestaties, verricht aan de boorden van de Zaan. Voor het verkrijgen van deze prijs is men afhankelijk van een oud-winnaar. Er is geen jury, de prijs is wat dat betreft ook ludiek.

Nu ben ikzelf een oud-winnaar, maar het initiatief komt in deze instantie van Anneke Steemers, secretaris van de Historische Vereniging Koog-Zaandijk. Zelf kreeg ze de medaille vorig jaar, tijdens het door haar georganiseerde Leefbaarheidsfestival in het Koogerpark. En nu geeft ze hem, met recht en rede, door aan Gé Sombroek.

Anneke, Gé... Mag ik jullie verzoeken.