De grootste brand uit de geschiedenis van Zaandijk begon ‘s nachts omstreeks twee uur op de scheepswerf van De Boer, aan het begin van het Langepad.
Drie loodsen, een grote voorraad hout, vaten pek en teer en een schip stonden spoedig in lichterlaaie. Daarna sloeg de brand over naar de molenmakerij van Vredenduin, aan de andere kant van de sloot. Vier met hout gevulde loodsen en een grote timmerschuur van dit bedrijf brandden tot de grond toe af. En het ging verder. Twee woningen en de kapitale boerderij van Jb. van Slooten gingen in vlammen op. In de puinhopen van de boerderij werden later de verkoolde resten van varkens gevonden.
Hierna begonnen de vlammen aan het dak van de kerk te lekken. Het duurde niet lang of het kokende daklood stroomde als water uit de regenpijpen het kerkplein op. De prachtige Zaandijker kerk werd volledig verwoest. En nog was het niet afgelopen. De brand sloeg over naar de dorpsschool en de woning van de bovenmeester aan het Kerkpad, beide werden zwaar beschadigd. In de urenlange strijd tegen het vuur werden niet minder dan zeventien brandspuiten ingezet. Uit Amsterdam kwam de befaamde blusboot Jan van der Heijden om te assisteren. Het nablussen vergde vele dagen.
De puinhopen herinnerden maanden later nog aan het inferno. Nadien werd een nieuwe kerk gebouwd, die in 1880 gereed kwam. Het is het gebouw dat er (in slechte staat) ook nu nog is; veel minder fraai en imposant dan de eerste Zaandijker kerk. Het kerkhof, dat ten zuiden en ten westen van de oude kerk lag, werd na de brand verplaatst naar de tegenwoordige locatie, over het spoor ten noorden van de Guisweg.
Ook de molenmakerij van Vredenduin werd herbouwd. De lange schuren (zo lang dat er molenroeden in konden worden gemaakt) van dit bedrijf strekten zich ver uit, tot in de buurt Achter de Kerk. Ook in ander opzicht was 1878 een opmerkelijk jaar voor Achter de kerk. Een in dat jaar door de buurt ingediend subsidieverzoek voor de steeds hoger wordende kosten van het onderhoud van bruggen en paden in de buurt werd door Zaandijk gehonoreerd. Daarna zou de buurt jaarlijks honderd gulden van de gemeente ontvangen. Maar dat was een druppel op een gloeiende plaat.