Zuideinde 20 Koog aan de Zaan (1)

Mocht u aanvullende informatie of beeldmateriaal hebben omtrent de geschiedenis van het pand en haar bewoners dan zien wij die graag tegemoet! Dat kan via .(JavaScript must be enabled to view this email address) of door te bellen met 06-13104895.

Dit fraaie Zaanse houten huis, voorzien van een ingezwenkt voorschot met pilasters en fronton dateert uit de 18e eeuw. Hoe oud het pand exact is, is niet bekend. Het werd in 1967 ingeschreven als Rijksmonument.

Zuideinde 20 in 2017 (website kerk v.d. Nazarener).
Na 1906, met bruggetje naar het Breedweer en kadasterkaart uit 1818 (afb. GAZ).


1898, perceel nr. 818 en 817, nu Zuideinde 20

Na 1993 deel van de kerk (afb. GAZ).
De buurpanden Nr. 22 & 24
Het dubbele woonhuis aan de noordzijde (op kadasterkaart de nrs. 816 en 815), had een groot grasveld voor het huis. Het dateerde volgens het deurkalf uit 1613. De ene helft, Lagendijk A 118 werd begin 1900 bewoond door Fam. v.d. Spek, olieslager van beroep. De andere helft werd op dat moment bewoond door schoenmaker Peelen. In de volksmond sprak men van “de schoenenhoek”(v.d. Stadt en Peelen waren beiden actief in de schoenenbranche). In de tijd van de garage van G. v.d. Stadt werd het terrein aan de voorkant gebruikt als parkeerterrein.

Nrs. 24 en 22 ong. 1948, de taxi’s van G. v.d. Stadt (foto: fam. v.d. Stadt).
Het 1e houten kerkgebouw op de nrs. 24 en 22 na de brand in 1986 (foto: GAZ).
Nr. 22 & 24 werden gesloopt in 1958, daarna werd het terrein gebruikt als opslag van Evenblij’s vatenhandel wiens kantoor op nr. 28 was ondergebracht. Het pand was voor de sloop o.a. in gebruik als Evangelisatiegebouw “Kom en Zie”, dit werd geleid vanuit de Gereformeerde kerk. In 1974 bouwde de Kerk van de Nazarener hier haar eerste houten kerkgebouw, het pand was eerder in Haarlem in gebruik geweest. Het verbrandde in 1986 en werd vervangen door een nieuw gebouw. De kerk werd in 1993 bijna een keer zo groot door uitbreiding op de eigen grond en de aankoop van het perceel op nr. 20.

1932, schoenhandel v.d. Stadt, kuiperij v.d. Kerkhoff en het woon/winkelpand (foto GAZ).
Na 1965, Evenblij vaten opslag, Dumpzaak Hela Hola + bord Sierkan IJs op de zijgevel, de voormalige kuiperij van v.d. Kerkhoff (nr. 18) , het woonwinkelpand van nr. 16 is dan al gesloopt (foto: GAZ).
Nr. 18 & 16
Rechts van het pand, nr. 18, (op kadasterkaart nr. 819) was rond 1900 voorzien van een woonhuis van de heer Hemmelder en zijn huishoudster mej. Trui Adix. Er aan vast gebouwd zat nr. 16, het winkel/woonhuis van Piet Boon (op kadasterkaart nr. 820), kruidenierswaren. Nadat Hemmelder en zijn huishoudster waren verhuisd naar het buurpand van Piet Boon (van nr. 18 naar nr. 16) werd in de oude woning van Hemmelder een elektrisch installatiebureau gevestigd. De eigenaar, Dut van Lingen, zag de zaak in 1915 in vlammen opgaan. Na de herbouw heeft er rond 1925 o.a. de sierkuiperij van de firma P.G. v.d. Kerkhoff in gezeten. Nog later werden de nrs. 18 & 16 na sloop , in ong. 1969 eigendom van Lenteweelde. Samen met de panden op de noord en zuid hoeken van het Breedweer/Zuideinde kochten zij het perceel van de firma Klinkenberg. Bloemisterij Lenteweelde gebruikte het terrein als tuincentrum en is medio 2017 gestopt met haar activiteiten.

Vanaf ong. 1969 tot 2017 op nr. 18/16: tuincentrum Lenteweelde (foto GAZ).
De eigenaren/bewoners
De eerste kadasteraantekeningen dateren uit 1832, de oudere eigenaren zijn momenteel nog niet bekend.

1832-1848: Jacob Prins, eigenaar, huurder onbekend.

1848-1854: Albert Vis en Neeltje Vis-Groen, Wormerveer, rijstpeller en koopman/vrouw, eigenaar, huurder onbekend.

1854-1861: Jan Vis Azn. en Sydina Prins, Wormerveer, koopman, eigenaar, huurder onbekend.

1861-1894: Fam. Klaas Schenk Klz. en Trijntje Schenk-Duif, papierfabrikant, eigenaar en bewoner 1e wijk nummer 35, daarna Zuideinde A 108, nu nr.20 (uit artikel van Zaans erfgoed, geschreven door Rita Hooijschuur)

Klaas Schenk Klz. en Trijntje Schenk-Duif (afbeelding: collectie M.C. Schaap Jongens)
Het huis werd gekocht in 1861 tijdens een openbare verkoop van Jan Vis Azn. uit Wormerveer door Klaas Schenk Pzn. (1809-1894), t.b.v. zijn zoon Klaas Klz. en schoondochter Trijntje Schenk-Duif.

Vader Klaas Pzn. begon op 14-jarige leeftijd voor zichzelf te werken. Hij richtte een bedrijfje op in 1823 met het uitventen van schrijfbenodigdheden en het vervaardigen van papieren zakken. Daar kwam later ook papierhandel bij. Dit bedrijf zal uiteindelijk 153 jaar blijven bestaan als in 1976 het doek valt.

Behalve huis nr. 35 koopt Klaas Pzn., ook de nummers 34 (huidige nrs. 16/18) en 36 (huidige nrs. 22 en 24). In totaal waren het, op het moment van de overdracht, 6 woningen. De koopsom bedroeg fl. 2.950,- voor het geheel , de verkoper was Jan Vis Azn. (1823-1868) te Wormerveer. Jan Vis Azn. was koopman en fabrikant van beroep. Of hij daadwerkelijk zelf in het pand heeft gewoond valt te betwijfelen, hij heeft het perceel geërfd van zijn moeder. Wie er wel woonde is niet bekend.

Op het moment van verhuizen heeft Klaas Klz. (1834-1894) al 3 kinderen van Trijntje Duif (1837-1911). Trijntje was pas 16 jaar oud toen zij in 1854 huwde. Klaas en Trijntje kregen er nog 10 kinderen bij op het nieuwe adres, waarvan er enkele jong stierven.

Klaas Klz.. is in 1860 nog pakhuisknecht maar maakt carrière binnen het bedrijf van zijn vader. Eerst als winkelbediende, later als reiziger en ten slotte, op 45-jarige leeftijd, als fabrikant. In zijn tijd als reiziger had hij de taak er voor te zorgen dat de klanten hun rekeningen op tijd betaalden. Soms gebeurde dit in natura: verf, boter of een grote lap stof.

Behalve Klaas werkten ook zijn beide broers in de firma van zijn vader: Floris en Johannes. Beiden trouwden met de tweelingzusjes Maartje en Stijntje de Jager. In 1894, na de dood van Klaas, vertrekt Trijntje met 4 kinderen naar Westzijde 324. In 1903 wordt het huis verkocht aan Hendrik Evenblij.

1903-1915: Fam. Hendrik Evenblij, fustenhandelaar, eigenaar en bewoner (1903-1905), Zuideinde A108, nu nr. 20
Hendrik Evenblij ( 1862-1929) huwde in 1887 in Zaandam met Grietje Boorsma (1861-1953). Hij was op dat moment schippersknecht. Samen hadden zij 4 kinderen. Hendrik kwam uit een schippersgeslacht en woonde eerst in de Zuiderkerkstraat 6 te Zaandam. Hij bezat later een ijzeren motorschip en was volgens het adresboek vanaf 1904 bezig met het maken van houten vaten op nr. 20. In 1929, als Hendrik overlijdt, woont hij even verderop; Zuideinde 26. Het pand Zuideinde 20 blijft in eigendom van de fam. Evenblij tot 1915.

Schilderij achtergevel (foto GAZ)
Uitsnede deur, rechts: de achterdeur nu (foto A. Steemers)
Wordt vervolgd!
JA, ik wil lid worden van de Historische Vereniging Koog-Zaandijk