Zaandijk

Familie S. Bakker Jz. te Zaandijk

Naast de geschiedenis van de firma S. Bakker Jz. in Koog-Zaandijk is het ook verhelderd iets over de geschiedenis van deze familie Bakker te achterhalen. Van Jan Bakker en zijn vrouw heb ik met behulp van het bevolkingsregister en diverse bronnen op Internet een reconstructie gemaakt van gezin waaruit Simon Bakker afkomstig is en het gezin dat hij zelf heeft gesticht. In grote lijnen is dat wel gelukt, maar er blijven nog veel details over die niet opgehelderd konden worden.

Lodewijk van Duuren uit Zoetermeer schreef eerder voor onze vereniging een artikel over de opkomst en ondergang van de Grafische Kunstinrichting Bakker aan de Provincialeweg in Koog aan de Zaan.


Luchtopname van Grafische Kunstinrichting Bakker. Beeldbank Zaanstad

Het gezin Jan Bakker en Aaltje Stroo
Op zondag 14 mei 1854 huwt Jan Bakker met Aaltje Stroo te Westzaan. De bruidegom is van beroep arbeider. Simon Stroo, de vader van de bruid, heeft als beroep papiermakersknecht. Lammert Bakker de vader van de bruidegom is timmermansknecht, de moeder Grietje Room is van beroep arbeidster. In het bevolkingsregister van Zaandijk van ca. 1864 is Jan Bakker papiermakersknecht.

Jan Bakker (geboren te Krommenie op 12 maart 1828) en Aaltje Stroo krijgen zes kinderen. Twee kinderen overlijden op jonge leeftijd, Niesje (geboren in 1857, overleden in 1860) en Simon (geboren in 1866, overleden in 1869). De voornamen gaan over naar twee kinderen die later geboren. Het gezin bestaat in 1873 uit zes personen: vader, moeder, Grietje, Jan Niesje en Simon.

De oudste dochter Grietje wordt geboren op 15 februari 1855 te Zaandijk. Als ze zeventien jaar is vertrekt ze naar Wormerveer, na 4 maanden keert ze echter terug naar het ouderlijk gezin. In latere akten staat als beroep huishoudster genoteerd. Mogelijk is ze daar en de daarop volgende keer als dienstbode werkzaam geweest. Een paar weken later vertrekt ze naar Koog aan de Zaan. Als ze 25 jaar is, keert ze weer terug naar huis (1880), maar nu komt ze uit Amsterdam. Op dezelfde dag dat zij arriveert, komt ook een Jan Zonderland, geboren 1855 in Westzaan, het gezin versterken. Hij is van beroep machinist en komt uit Oudshoorn, woont daar op een sleepboot en heeft als beroep smidsknecht. Op 12 augustus 1880 huwt Grietje met hem te Zaandijk. Die datum staat ook voor beiden genoteerd als hun vertrek naar Sloten (waarschijnlijk de gemeente Sloten bij Amsterdam, die op 1 januari 1921 is geannexeerd door Amsterdam). Grietje heeft dan als beroep dienstbode. Als ze in 1893 hertrouwt met Teunis Molenaar (geboren in 1862) heeft ze als beroep huishoudster. Zij overlijdt 20 maart 1937 in Zaandam.

De eerste zoon is Jan Bakker, hij is geboren op 7 (juni?) 1859. Waarschijnlijk verhuist hij binnen de gemeente Zaandijk als hij uit huis vertrekt. Want in de kolom “Waarheen vertrokken” van het bevolkingsregister staat “deel 2, blz 56” (hetzelfde register, maar nu op een andere bladzijde). Op 28 februari 1886 trouwt hij te Zaandijk met Jansje de Wit. Als beroep staat vermeldt olieslagersknecht. Jansje de Wit is geboren in Westzaan en heeft als beroep dienstbode. Op 23 december 1909 trouwt hij voor de tweede maal te Zaandijk met Anna Roos. Hij is dan van beroep olieslager. Hij was dan weduwnaar van Jansje de Wit zijn eerste vrouw.

Op 4 oktober 1917 trouwt zijn zoon Jakob Jan Bakker (27 jaar) te Zaandijk met Elisabeth Theodora Spautz uit Düsseldorf. Jakob Jan Bakker heeft als moeder Jansje de Wit en als beroep chemigraaf (clichémaker). Zeer waarschijnlijk oefent hij dit beroep uit op de afdeling chemigrafie bij zijn oom Simon Bakker Jz. Dan is ook de keuze voor een vrouw uit Düsseldorf niet zo verwonderlijk, want de firma Bakker was gelieerd met de Lichtdrukkerij Wilhelm Otto uit Düsseldorf.

Op 6 mei 1864 wordt Niesje Bakker geboren. Op 30 april 1878 vertrekt ze naar Amsterdam (ze is dan dus bijna 14 jaar), om na circa een jaar in 1879 terug te keren naar Zaandijk, met als beroep dienstbode. In 1880 vertrekt ze weer naar Amsterdam. Dan gebeurt er iets merkwaardigs, volgens het bevolkingsregister wordt ze 30 januari 1885 opnieuw ingeschreven in Zaandijk en vertrekt diezelfde dag naar Amsterdam. Vervolgens is bij de kolom “Dagteekening en Jaar van het overlijden”, ook 30 januari 1885 vermeldt. Een regel er boven is een Jan Bakker op dezelfde datum ingeschreven. Hij is geboren op 27 januari 1885 en vertrekt 7 februari 1885 naar Amsterdam 1).

1) Omdat de drie dagen oude Jan Bakker op dezelfde datum is ingeschreven in het Bevolkingssregister als Niesje neem ik aan dat het een kind van haar kan zijn. Dat het kind haar achternaam draagt, betekent in dat het een onwettig of natuurlijk kind (buiten een huwelijk) is. De betrekking tot het gezinshoofd in het register is doorgestreept en daarmee slecht leesbaar, maar het is goed mogelijk dat er “Natuurlijk kind” staat.

Is dit het kind van Niesje, vernoemd naar zijn grootvader en is Niesje in het kraambed overleden?

Op 17 december 1872 wordt Simon Bakker geboren. Het zal het jongste kind van het gezin blijven. In 1898 trouwt hij met Dieuwertje Vriend. Ergens tussen 1885 (laatste jaar van het bevolkingsregister) en 1898 heeft hij waarschijnlijk het ouderlijk huis verlaten. Het jaar 1898 is ook het jaar dat de eerste paal wordt geslagen voor zijn bedrijf.

Op 26 april 1875 voegt de vader van Aaltje zich bij het gezin: Simon Stroo geboren in 1795 in Westzaan. Waarschijnlijk omdat hij niet meer op zichzelf kan wonen. In datzelfde jaar op 23 november 1875 overlijdt Simon Stroo.

Het gezin Simon Bakker en Dieuwertje Vriend
Op 10 maart 1898 huwen Simon Bakker en Dieuwertje Vriend te Zaandijk. Hij is dan van beroep fotograaf en 25 jaar oud, zij is dienstbode en 21 jaar oud. Dieuwertje Vriend is geboren in Westzaan op 6 april 1876, haar vader is Lammert Vriend, boodschappenloper van beroep, maar drie later staat als beroep besteller vermeld. De vader van Simon heeft dan als beroep papiermaker. Simon Bakker overlijdt (57 jaar) op 19 mei 1930 te Amsterdam. Voor hij naar het ziekenhuis vertrekt heeft hij afscheid van de “chefs der afdeelingen genomen en gezegd dat hij er op rekende, dat zij de belangen van de zaak zouden behartigen, alsof hij aan de zaak was.” Waarschijnlijk is hij in het ziekenhuis in Amsterdam overleden, want zijn weduwe woont dan nog in Koog aan de Zaan. Dieuwertje Vriend overlijdt op een leeftijd van 93 jaar op 28 december 1969. Beiden zijn begraven op de Algemene Begraafplaats in Zaandijk.


Algemene Begraafplaats in Zaandijk

Simon Bakker en Dieuwertje Vriend krijgen vijf kinderen, 3 zonen, 1 dochter en een kind (nadere gegevens onbekend). De oudste zoon is Jan Bakker geboren in Zaandijk in 1899 of 1900. Op 15 oktober 1925 trouwt hij te Zaandijk met Jansje Slooten (geboren in Zaandijk). De vader van de bruid, Jakob Slooten, heeft als beroep veehouder. Bruid en bruidegom zijn beiden 25 jaar. Als beroep geeft Jan drukker op, zeer waarschijnlijk in het bedrijf van zijn vader. In 1930 woont het echtpaar Bakker-Slooten in Zaandijk. Bij de begrafenis in september 1931 van Klaas Koome, hoofdvertegenwoordiger van de drukkerij S. Bakker Jz. zitten in het tweede volgrijtuig beide directeuren J. Bakker en S.J. Bakker, de procuratiehouder P. Vriend en de heer J.P. van Rigteren, directeur van de Kon. Boekdrukkerij J.C. en W. Altorffer te Middelburg. Ik concludeer hieruit dat de oudste zoon Jan Bakker en de derde zoon Simon Jan Bakker na de dood van hun vader in 1930 directeur van de drukkerij en uitgeverij zijn geworden.

De tweede zoon Lambertus Simon Bakker is geboren op 24 augustus 1901 te Zaandijk. Op 29 oktober 1931 trouwt hij te Koog aan de Zaan met Catharina Maria Roos, oud 20 jaar. Haar vader Pieter Roos is verffabrikant. De bruidegom geeft als beroep op employee bij de Bataafsche Petroleum Maatschappij. Dat stemt overeen met zijn woonplaats genoemd in de rouwadvertentie van zijn vader in 1930 Balik-Papan (Borneo). Deze Maatschappij heeft daar enkele fabrieken en een raffinaderij. In 1930 zijn zijn zus en broer Simon Jan verloofd, maar hij (Lambertus) woont dan nog zonder vrouw in Indië. Zij zal hem later volgen naar Nederlandsch-Indië, want in 1939 krijgen zij in Balikpapan een dochter Tineke Bakker. Als Japan Indië bezet komt Lambertus Simon in een Japans interneringskamp terecht 2).

2) Registratie, Name: BAKKER, Lambertus, Simon; Rank Ldst [landstorm] Vaandrig Mil. Luchtv.; Place of Origin Bandoeng; Destination of Report Mevr. C.M. Bakker Dagoweg 67 Bandoeng; Date of Birth 24-8-1901; Unit IIIe vliegtuiggroep N.I. 9; Date of Capture 17-3-8.

Het is niet bekend of de familie de oorlog ongeschonden is doorgekomen.

Simon Jan Bakker is de derde zoon, hij wordt geboren in 1903 of 1904 te Zaandijk. Op 7 juli 1932 trouwt hij te Sappemeer met Marchien Seggers, 22 jaar oud en de dochter van Pieter Seggers, chef letterzetter. Als beroep geeft Simon Jan koopman op, waarschijnlijk al op dat moment werkzaam in het bedrijf van zijn vader. Later zien we hem als (mede-)directeur van de firma (zie boven). In 1930 staan S.J. Bakker en zijn verloofde met de woonplaats Zaandijk in de rouwadvertentie. Als vierde zoon of dochter staat in de rouwadvertentie M.A. Bakker en Verloofde in Koog aan de Zaan vermeld. Over dit kind heb ik geen nadere gegevens gevonden. Zijn of haar naam komt niet in een huwelijksakte voor, zoals bij de andere kinderen. Hij of zij moet geboren zijn tussen 1903 en 1908.

Als laatste kind, wordt op 29 april 1908 te Zaandijk geboren Alida Maria Bakker. Op 8 augustus 1929 trouwt zij te Koog aan de Zaan met de boekhandelaar Jan Willem Adriaan Honig, oud 30 jaar. De vader van Alida heeft dan als beroep drukker. Haar man is de zoon van Gerrit Jan Honig, eveneens boekhandelaar. Gerrit Jan Honig had zijn bedrijf overgenomen van P. Out, handelsdrukkerij, boekhandel en groothandel in schoolbehoeften in Zaandijk. In 1932 gaat de leiding van zijn zaak over aan zijn zoon J.W.A. Honig (1899-1967). Alida bereikt een leeftijd van 92 jaar en overlijdt 8 april 2001 te Vorden. Zij is met haar man J.W.A., overleden in 1967, begraven op de Algemene Begraafplaats in Zaandijk.


Algemene Begraafplaats in Zaandijk

Lodewijk van Buuren

Bronnen

  • Vertrouwen maandblad gewijd aan de stoffelijke en moreele belangen van ’t personeel der Graf. Kunstinr. S. bakker Jz. Zaandijk. Officieel Orgaan der kern. Derde jaargang No. 10 mei 1930 & Vierde jaargang 28 september 1934.
  • Bevolkingsregister Zaandijk 1860-1880, Jan Bakker en Aaltje Stroo. Gemeentearchief Zaandam.
  • Wie was wie. Website voor stamboomonderzoek. website
  • AlleGroningers. Groninger Archieven. website
  • Online Begraafplaatsen 3.0. website
  • Lodewijk van Duuren, 2014. Grafische Kunstinrichting S. Bakker Jz. lees hier het artikel
  • P. Out 2 augustus 1860 tot 25 januari 1984. lees hier het artikel